Vijf voedselleugens ontmaskerd

foodwatch ziet dagelijks vele voorbeelden van misleiding in de supermarkt. De levensmiddelenindustrie is gehaaid. Op alle mogelijke manieren proberen fabrikanten jou te misleiden en te laten geloven dat hun product het beste is. Word je ook zo moe van al die fabeltjes die levensmiddelenfabrikanten jou proberen wijs te maken? foodwatch zet de vijf belangrijke voedselleugens voor je op een rij.

1. Verborgen suikers

Houd je vast: bijna alle kant-en-klare producten die je koopt in een potje, pakje of zakje zitten bomvol suiker. Dacht je gezond een avondje te wokken met een kant-en-klare woksaus uit het schap van de supermarkt? Wacht dan even en lees eerst de ingrediëntenlijst. Dikke kans dat het eerste of tweede ingrediënt suiker is en dat jouw woksausje dus voor het grootste gedeelte uit suiker bestaat. Helaas is dit niet alleen bij woksauzen het geval. Ook pasta- en slasauzen kunnen er wat van. Ach, in vrijwel alles wat je voorverpakt koopt, zit een flinke schep suiker. Helaas voor de consument staat dit zelden duidelijk aangegeven op de voorkant van de verpakking.

Een mooi voorbeeld hiervan is Peijnenburg Complete Start Vezels. Peijnenburg beweert dat dit een verantwoord ontbijt is, maar vertelt je er niet bij dat het product voor circa 30% uit suiker bestaat! Kijk je op de ingrediëntenlijst dan zie je het zelf. Het eerste ingrediënt: ja hoor, glucose-fructosestroop; een suiker!

2. Gezondheids- en (ziekte)risicoreductie-claims

Loop een willekeurige supermarkt in en de gezondheidsclaims komen op je af, zoals 'goed voor hart- en bloedvaten' of 'helpt de weerstand te versterken'. Maar ook ziekterisicoreductieclaims worden veelvuldig gebruikt, zoals bij Becel pro.activ: 'Verlaagt actief uw cholesterolgehalte'. foodwatch is absoluut geen voorstander van dit soort claims in de supermarkt. Gezondheid wordt bereikt door een gezond en gevarieerd eetpatroon, in combinatie met voldoende beweging. Gezondheid hangt niet samen met het eten van één product. foodwatch vindt dan ook dat claims met betrekking tot gezondheid en reductie van ziekte op voedsel helemaal verboden moeten worden. Bovendien kunnen onverantwoorde producten, door het toevoegen van bijvoorbeeld vitamine C of calcium ten onrechte een ´gezond´ imago krijgen.

Het overgrote deel (ruim 80%) van de gezondheidsclaims die momenteel in de supermarkt te vinden zijn, zijn afgekeurd door de EFSA (European Food Safety Authority). Zo is 100% van de probioticaclaims afgewezen.

3. Light

Voedselfabrikanten misbruiken de wens van consumenten om af te vallen. Ze suggereren een ‘light’ product en zwijgen over de dikmakers die erin schuilgaan. Fabrikanten gebruiken vrijwel zonder uitzondering lichtblauwe verpakkingen om te suggereren dat een product goed is voor lijn. De mate waarin de 'light' varianten dat ook daadwerkelijk zijn is maar de vraag. Er bestaan wettelijke voorschriften voor het gebruik van de term light, namelijk dat het product minstens 30% minder van bijvoorbeeld suiker of vet moet bevatten. Nietszeggende regels, omdat het wat calorieën betreft geen verschil hoeft te maken.

Een aantal voorbeelden:

  • 'Calvé pindakaas light met 30% minder vet' (slechts 13% minder calorieën)
  • 'Duo Penotti met 25% minder suiker' (slechts 3,6% minder calorieën)
  • 'Lay's Chips met 33% minder vet (slechts 12,7% minder calorieën)

Bevat een product minder vet? Dikke kans dat je er andere 'dikmakers' en ongezonde ingrediënten voor terugkrijgt. Bijvoorbeeld een extra schep suiker of zout, om het product meer smaak te geven. Neem het voorbeeld van Calvé pindakaas light. Het product mag dan 30% minder vet bevatten, je krijgt er 60% meer suiker voor in plaats! Zo klinkt 'light' opeens een stuk minder gezond... 

4. Traditioneel recept

Je kent het wel; een verpakking van een product wekt de suggestie dat hem om een authentiek product gaat. Soms staan er zelfs slogans op de verpakking zoals: 'volgens traditioneel recept' of ' product sinds 1883...'. Helaas voor de consument is dit zelden realiteit.

Neem nou de Casa Fiesta Guacamole Dip van Santa Maria. Op de verpakking staat ‘Authentic Mexican Food since 1928’. Vraag een willekeurige foodie wat er in een traditionele guacamole gaat en het antwoord luidt: avocado natuurlijk! En tomaat, ui, limoensap, chilipeper, koriander en knoflook. Maar het hoofdbestanddeel is avocado. Wat doet Casa Fiesta? Die stopt in zijn guacamole dip niet meer dan 3,7% avocado!

Waar bestaat de dip dan wel uit? Uit suiker, zout, raapzaadolie, groene paprika, kaas, gemodificeerd maïszetmeel (pardon?), citroensapconcentraat (klinkt toch stukken minder smakelijk dan limoensap) en nog een hele rij E-nummers. Maar waar de Casa Fiesta Guacamole Dip vooral uit bestaat is water. Want dat is lekker goedkoop. Om deze zogenaamde guacamole toch een groene kleur en smaak van echte guacamole te geven voegt de producent er gewoon wat kunstmatige kleur- en smaakstoffen aan toe. Hoezo authentiek?

5. Onbeschermde claims

Fabrikanten zijn allesbehalve dom. Ze weten exact welke termen bij de wet zijn beschermd en welke ze vrijuit op de verpakking mogen zetten. Vaak lijken de onbeschermde termen heel erg op de beschermde termen. Fabrikanten maken hier handig gebruik van, om je eens even lekker te misleiden.

Een goed voorbeeld hiervan is de Liga Fruitkick eXtra Framboos. Op de verpakking staat: 'met 46% fruitvulling'. Dit wekt de suggestie dat zo'n reep uit 46% fruit bestaat. Dat moet wel gezond zijn toch? Niets blijkt minder waar. Liga maakt simpelweg gebruik van de mazen in de Warenwet. De term fruitvulling is niet beschermd en dus mag Liga formeel zeggen dat zijn Fruitkick 'vol fruit' zit. In werkelijkheid bevat de reep maar 6,7% fruit.

Lees even mee wat Liga allemaal als 'fruitvulling' rekent: glucosefructosestroop, vulstoffen, glycerol, suiker, dextrose, geleermiddel (pectine), gemodificeerd zetmeel, voedingszuren, zuurteregelaars, aroma en… een beetje fruit. Creatief rekenen, noemen we dat bij foodwatch. Liga levert je een reepje pure misleiding.

The bottom-line

Helaas leven we in een wereld waarin we niet kunnen vertrouwen wat er op een verpakking staat. Geloof daarom nooit wat de verpakking beweert en bekijk altijd de ingrediëntenlijst. En wees oplettend. Je kunt overal misleid worden, zelfs in de biologische supermarkt.

foodwatch snapt ook dat het lezen van de ingrediëntenlijst je ook niet altijd wijzer maakt. Deze staan soms vol met moeilijke termen. Dan kun je twee dingen doen:

1. Je zoekt uit wat deze termen betekenen en beslist daarna of je ze wilt consumeren of niet.
2. Je koopt geen producten waarvan je de ingrediënten niet kent.

Nog meer tips en ander nieuws?

Meld je dan nu aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van al het voedselnieuws, onze campagnes en e-mailacties.

Laatste update 20-04-2012
 
Meld je aan voor de nieuwsbrief
abonnees:

Blijf op de hoogte van onze campagnes, e-mailacties en ander nieuws.

Wij zijn foodwatch


Samen met consumenten vechten wij voor jouw rechten! Doe je mee?