Achter gesloten deuren

Je moet erop kunnen vertrouwen dat wat in je winkelmandje ligt, veilig is. Maar die zekerheid wordt het komend jaar nog verder uitgehold. De Europese Commissie presenteert een zogenoemde Omnibus voor voedselveiligheid: één groot verzamelpakket waarmee in één keer meerdere wetten en regels worden aangepast onder het label 'vereenvoudiging'. Klinkt onschuldig, maar het risico is groot: minder controle, minder transparantie en minder ruimte voor inhoudelijk debat per onderwerp.

We deelden eerder al onze zorgen over de gelekte plannen. Inmiddels ligt er een officieel voorstel. En dus hebben we er ook formeel op gereageerd: wij stuurden twee weken geleden gelijk een brief aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen met een duidelijke boodschap: trek dit pakket in.

Waarom we aan de bel trekken? In onze brief laten we zien dat dit Omnibusvoorstel op twee manieren fout gaat.

De aanpak is ondemocratisch en ondoorzichtig

• Veel ingrijpende wijzigingen worden gebundeld, waardoor ze minder goed afzonderlijk te controleren zijn.
• Er ontbreekt een degelijke, openbare onderbouwing: geen volledige impactanalyse, terwijl dat juist hoort bij grote wetswijzigingen.
•  Het blijft vaag wie om deze versoepelingen heeft gevraagd en waarom.

De inhoud brengt de bescherming van consumenten in gevaar

We zien voorstellen die de verkeerde kant op kunnen gaan, bijvoorbeeld:

• Pesticiden: minder stevige herbeoordelingen en de deur op een kier voor (bijna) onbeperkte toelatingen.
• Residulimieten (MRL’s) op pesticiden: regels die de lat lager kunnen leggen terwijl die juist hoort te stijgen bij nieuwe gezondheidsinzichten.
• BSE-regels (ofwel de gekkekoeienziekte): sleutelen aan maatregelen die na de BSE-crisis zijn ingevoerd, precies de maatregelen die Europa veiliger maakten.
• Diervoeder-additieven: minder hernieuwingen en meer 'digitale' info, wat transparantie niet automatisch beter maakt. Minder controle betekent minder transparantie over wat dieren en uiteindelijk mensen binnen krijgen. Deze additieven worden gebruikt in de veehouderij en voedselproductie. Minder toezicht leidt op termijn tot grotere risico’s.
• Grenscontroles: De Commissie wil zendingen bij grenscontroles sneller vrijgeven, maar het is niet duidelijk waarom dit nodig is of wie ervan profiteert. Juist nu de handel toeneemt, zouden controles strenger in plaats van soepeler moeten zijn.

Wat doet foodwatch?

Wij verzetten ons tegen deze uitholling van beschermende regels. Naast politieke druk zetten we daarom juridische middelen in. Concreet betekent dit:

• Formele juridische analyse: onze juristen beoordelen op dit moment het voorstel op strijdigheid met EU-beginselen zoals transparantie, participatie, beleid op basis van (wetenschappelijk) bewijs en het voorzorgsbeginsel.
• Dossieropbouw voor klachten/bezwaar: we verzamelen onderbouwing voor mogelijke stappen richting toezichthouders en controlerende instanties, zoals een klacht bij de Europese Ombudsman als blijkt dat de Commissie opnieuw regels omzeilt (bijv. door het ontbreken van een degelijke impactanalyse of onvoldoende transparantie in de consultatie).
• Voorbereiding op vervolgprocedures: zodra het wetgevingsproces verder is, kijken we welke juridische routes beschikbaar zijn om de meest schadelijke onderdelen aan te vechten als die overeind blijven.

Kort gezegd: we laten het niet bij een brief. We bouwen nu al aan de basis om dit voorstel ook juridisch stevig onder vuur te nemen. Hier kunnen we zeker hulp bij gebruiken!