Wij besteden regelmatig aandacht aan de manier waarop grote voedselbedrijven de publieke opinie beïnvloeden en welke marketingtactieken daarvoor worden ingezet. Veel mensen gaan er echter van uit dat de vleesindustrie hierin een uitzondering vormt, zonder grote lobbyclubs of marketingbudgetten, en als enige sector die nog voor natuurlijke, traditionele producten zorgt.
Hier hebben we grondig onderzoek naar gedaan (Link opent PDF, Engelstalig, 7,2MB) en hebben in kaart gebracht hoe de vleesindustrie lobbyt en het maatschappelijke debat kleurt. Dat gebeurt met succes: veel mensen zijn overtuigd van het beeld dat de sector al jaren schetst, namelijk dat vlees traditioneel, ambachtelijk en natuurlijk zou zijn. Uit het onderzoek blijkt dat dit beeld grotendeels niet klopt.
Jij kiest je voedsel, wij willen alleen transparantie
We wilen benadrukken dat we niet stellen dat mensen helemaal geen vlees meer zouden mogen eten. Onze inzet is dat de vleessector eerlijke informatie verspreidt en zich niet anders voordoet dan hij is. Wat iemand eet, blijft een individuele keuze.
EU landbouw is niet idyllisch, het is industrieel
De boerderij uit de reclamefolder bestaat nauwelijks nog. Er is weliswaar de biologische, grasgevoerde koe die vrij in de wei loopt, maar dat betreft een kleine minderheid: biologisch vlees heeft in Nederland een marktaandeel van slechts 2 tot 3 procent van al het verkochte vlees. De overgrote meerderheid van het vlees dat wordt gegeten, komt uit een andere realiteit. Zo leeft 90 procent van de Europese vleeskuikens binnen in intensieve stallen, ziet 99 procent van de Europese varkens nooit daglicht, komt meer dan 80 procent van de Europese melk van intensieve melkveehouderijen, en verdween tussen 2005 en 2020 zo'n 37 procent van de Europese boerenbedrijven, oftewel 5,3 miljoen bedrijven, vooral familiebedrijven.
Landbouw in de EU bestaat dus grotendeels uit industriële productie op grote schaal. 80 procent van de Europese landbouwsubsidies gaat naar slechts 20 procent van alle bedrijven, de grootste en meest intensieve. Kleinere boerenbedrijven profiteren hier nauwelijks van en worden juist uit de markt geprijsd.
Foodwatch voert al langer campagne tegen de risico's van ultrabewerkt voedsel. Wat volgens ons nog weinig bekend is: worst, spek en ham vormen in Europa de op één na grootste categorie ultrabewerkte voeding. Vlees wordt door de eigen sector vaak als natuurlijk weggezet, terwijl vegetarische alternatieven juist als kunstmatig en fabrieksmatig worden bestempeld. Die tegenstelling klopt volgens ons niet: er bestaat zowel ultrabewerkt vlees als ultrabewerkte vegetarische alternatieven, net zoals er lichtbewerkte varianten van beide bestaan.
Blijft vleessector buiten schot?
In Europa loopt momenteel een discussie over strengere regels voor ultrabewerkt voedsel. Foodwatch waarschuwt dat de vleessector hierbij buiten schot dreigt te blijven. Termen als 'traditioneel', 'ambachtelijk' en 'natuurlijk' zijn in de EU niet wettelijk beschermd. Producenten voeren ze prominent op de verpakking, terwijl toevoegingen vaak in kleine letters op de achterzijde staan. Die toevoegingen zijn aanzienlijk: de EU staat meer dan 1.400 stoffen toe in diervoer, tegenover 338 in voeding voor menselijke consumptie. Via vlees kunnen daardoor stoffen worden binnengekregen die in voeding voor mensen niet zijn toegestaan.
Volgens ons is het debat over ultrabewerkt voedsel te belangrijk om de vleesindustrie te laten wegkomen met een rol die haar niet toekomt, namelijk die van het veelvuldig communiceren dat vlees uitsluitend gezond en een natuurlijk alternatief is. We blijven daarom pleiten voor beleid dat uitgaat van de industriële realiteit in plaats van een geromantiseerd beeld.
(Link opent PDF, Engelstalig, 7,2MB)
Dit artikel samengevat in begrijpelijke taal
Foodwatch zegt dat veel vleesproducten zoals worst en ham meer bewerkt zijn dan veel mensen denken. Toch worden ze vaak verkocht als ‘natuurlijk’ of ‘traditioneel’. Daardoor is het niet altijd duidelijk wat je precies koopt. Volgens Foodwatch is het belangrijk dat fabrikanten eerlijk laten zien hoe een product is gemaakt. Zo kunnen mensen makkelijker een keuze maken die past bij hun gezondheid.
Foodwatch roept de Europese politiek op om duidelijke regels te maken voor eerlijke informatie op verpakkingen en reclame. Zo wordt het makkelijker om gezonde producten te herkennen en te kiezen. Met goede informatie kun jij bewuster boodschappen doen en stap voor stap kiezen voor voeding die bij jou past.
We hebben nog genoeg op ons bord: steun ons!
Foodwatch is een 100% onafhankelijke organisatie die elke overheidsfinanciering of donaties van bedrijven weigert. Zo voorkomen we belangenconflicten! Het zijn jullie donaties die onze vrijheid van meningsuiting en acties garanderen om te onderzoeken, alarm te slaan en dingen in beweging te krijgen. Samen maken we een harde vuist. Hartelijk dank voor je steun!
