Calvé Cheddarsaus wordt gepresenteerd als een "heerlijke kaassaus op basis van cheddarkaas", “ideaal voor hamburgers, frietjes en snacks”. Maar de ingrediëntenlijst vertelt een heel ander verhaal: cheddarkaas maakt slechts 1% van het product uit. De bulk bestaat uit raapzaadolie (43% vet), water, suiker, azijn en additieven zoals verdikkingsmiddelen, aroma's en kleurstoffen. Het product is in essentie een gemayonaiseerde saus met (cheddar)kaassmaak, niet een echte (cheddar)kaassaus.
Calvé Cheddarsaus is een schoolvoorbeeld van wat wij bij foodwatch "gevoelsmatige misleiding" noemen die de grens naar wettelijke misleiding benadert of overschrijdt. Dit ondermijnt het consumentenvertrouwen en maakt het onmogelijk voor consumenten om een geïnformeerde keuze te maken op basis van de voorkant van de verpakking.
Het kernprobleem: symbolische hoeveelheid cheddar
De productnaam en beschrijving suggereren dat cheddar het hoofdingrediënt of bepalende kenmerk is. In werkelijkheid is cheddar slechts het negende ingrediënt in de lijst, na raapzaadolie, water, suiker, azijn, witte wijnazijn, eigeel, gemodificeerd maïszetmeel en zout. Het product bevat meer suiker dan kaas.
Kunstmatige kaaservaring door aroma's
De kaassmaak wordt vooral gecreëerd door "aroma's (bevat melk)" en niet zozeer door de aanwezigheid van echte (cheddar)kaas. Consumenten mogen bij een "cheddarsaus" verwachten dat de smaak hoofdzakelijk komt van echte cheddarkaas, niet van kunstmatige smaakversterking.
Marketing vs realiteit
De marketingclaims:
-
"Heerlijke kaassaus op basis van cheddarkaas"
-
"Perfect bij hamburgers, snacks of om loaded nacho's te maken"
-
Presentatie suggereert een volwaardig kaasproduct
De realiteit:
-
1% kaas, 43% olie, kunstmatige aroma's en kleurstof (E160a)
-
Geen traditionele kaassaus maar een op smaak gebrachte mayonaise-achtige saus
Minder dan 1 seconde voordat de verpakking jou heeft ingepakt
Wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift Judgment and Decision Making (Cambridge University Press) toont aan dat consumenten in staat zijn een aankoopvoorkeur te bepalen in slechts een derde van een seconde, gemeten via oogbewegingen op het moment dat zij producten op een schap bekijken.
In die fractie van een seconde is het neurologisch onmogelijk om ook maar één zin van de ingrediëntendeclaratie of voedingswaardentabel te lezen. Wat wél wordt verwerkt: kleur, vorm en de belofte op de voorkant van de verpakking. De voedselsector weet dit haarfijn.
De voorkant van een verpakking is een reclamebord. Zolang regelgevers dat niet als zodanig behandelen, wint de voedselmarketeer keer op keer. In een derde van een seconde!
Consumentenbedrog
Volgens EU Verordening 1169/2011, Artikel 7 mag voedselinformatie niet misleidend zijn en mogen producten niet via presentatie de aanwezigheid van een ingrediënt suggereren dat nauwelijks aanwezig is. De Teekanne-uitspraak van het Europees Hof (2015) bevestigde dat zelfs met een correcte ingrediëntenlijst de algehele presentatie nog steeds misleidend kan zijn.
Ook de NVWA stelt vraagtekens bij voedingsmiddelen die het naamgevende ingrediënt maar marginaal bevatten. Uit het Handboek Etikettering van Levensmiddelen: “In het algemeen zijn er geen minimumpercentages van ingrediënten vastgelegd in Europese of Nederlandse regelgeving voor KWID. Volgens de wetgeving is het bijvoorbeeld voldoende om in een appelkoekje 1% appel te hebben en dit percentage moet worden gekwid. Echter, vanuit de maatschappij komen hier meer en meer vragen over. In het kader van het verbod op misleiding is het advies van de NVWA dat een fabrikant een goede onderbouwing heeft voor producten met kleine hoeveelheden van ingrediënten die zijn gekwid.”
KWID = kwantitatieve ingrediëntendeclaratie; het op afgnemende hoeveelheid vermelden van de ingrediënten in een opsomming/lijst.
Dit product is volgens ons misleidend omdat de presentatie een groter aandeel, hogere kwaliteit en rol van echte cheddar suggereert dan wat de ingrediënten rechtvaardigen. Dit creëert een verwachtingskloof tussen wat consumenten denken te krijgen en wat ze daadwerkelijk kopen. Een klassieke vorm van consumentenbedrog en misleiding.
Gouden Windei in teken van 'mooier dan de waarheid'
Het is het 16e jaar dat de Gouden Windei-verkiezing plaatsvindt. Dit jaar richt onze verkiezing om het meest misleidende voedingsmiddel in de supermarkt zich vooral op producten die zich schuldig maken aan het mooier maken dan dat de werkelijkheid is. We gaan daarmee terug naar de kern van het Gouden Windei! Misleidende trucs zoals lok-ingrediënten, proteïneclaims op een al eiwitrijk product en premium-illusies worden gebruikt door fabrikanten om dezelfde of een hogere prijs te vragen voor een voedingsmiddel dat niet per se kwalitatief beter of gezonder is. Door dit soort gevoelsmatige misleiding aan de kaak te stellen, willen we eerlijkheid in de supermarkt bevorderen en fabrikanten aansporen om transparanter te zijn. Wij hebben ons over alle tips en inzendingen via onze Misleiding-app van het afgelopen jaar gebogen en 5 kanshebbers geselecteerd voor het meest misleidende voedselproduct van het jaar. Op welk product stem jij?
