TTIP FAQ

TTIP staat voor Transatlantic Trade & Investment Partnership, oftewel het trans-Atlantische handels- en investeringsverdrag. Sinds juni 2013 onderhandelen de VS en de EU over TTIP. Het belangrijkste doel van TTIP is om handelbarrières tussen de VS en de EU te slechten en zo handel en investeringen over en weer te stimuleren. Echter, de meeste traditionele barrières (importheffingen, grenscontroles etc.) zijn al opgeveheven, wat nu nog rest zijn verschillen in wet- en regelgeving. De TTIP onderhandelingen gaan dan ook vooral over het gelijktrekken van deze regels tussen de VS en de EU. Hierbij gaat het niet alleen over technische standaarden zoals bijvoorbeeld de kleur van de knipperlichten op auto's, maar ook over fundamentele zaken zoals regels voor voedselveiligheid, consumentenbescherming en het milieu. En dat gaat foodwatch veel te ver.

TTIP is een bedreiging voor onze democratie. Het zet Europese standaarden op het gebied van consumentenbescherming en voedselveiligheid onder druk, en zal de beleidsruimte van onze parlementen beperken. Het zal nagenoeg onmogelijk worden om in de toekomst nieuwe of betere regels door te voeren, ongeacht het maatschappelijke belang. Met TTIP komt de besluitvorming namelijk nog verder onder invloed van lobbyisten te staan. Vertegenwoordigers van 'big business' worden structureel uitgenodigd om mee te denken, terwijl vakbonden en maatschappelijke organisaties maar zelden worden geraadpleegd. Het bredere publiek wordt nauwelijks bij de onderhandelingen betrokken. Ook zullen Amerikaanse bedrijven de mogelijkheid krijgen om Europese overheden aan te klagen wanneer die wetten invoeren die een negatief effect hebben op hun investering en winstverwachting.

Dit alles gebeurt op een zeer ontransparante wijze. Veel relevante informatie, inclusief de onderhandelingsteksten, wordt geheim gehouden. Terwijl burgers schreeuwen om transparantie gaat de Europese Commissie gaat steeds krampachtiger om met lekken en wordt informatievoorziening alleen maar méér beperkt.

CETA staat voor ‘Comprehensive Economic and Trade Agreement’ en is de naam van het handelsverdrag dat net tussen de EU en Canada is uit onderhandeld. CETA lijkt in vorm en inhoud heel erg op TTIP. De onderhandelingen over CETA zijn eerder begonnen dan die over TTIP en zijn inmiddels afgerond. CETA geldt daarmee als blauwdruk voor TTIP, en zal naar alle waarschijnlijkheid al eerder worden voorgelegd aan het Europees parlement. Al heeft Canada weliswaar een kleinere economie dan die van de VS, CETA moet net zo kritisch bekeken worden als TTIP.

ISDS staat voor Investor-State Dispute settlement. Het is een vorm van investeerdersbescherming die buitenlandse bedrijven in staat stelt om overheden voor een private arbitragecommissie te slepen om een schadevergoeding te eisen wanneer staten wetten of regels doorvoeren die een negatief effect hebben op de investering en winstverwachting van het desbetreffende bedrijf. ISDS is een heet hangijzer in de discussie rondom TTIP. Voorstanders zien het als een noodzakelijke extra bescherming voor bedrijven die in het buitenland investeren. Tegenstanders zien vooral de nadelen. ISDS geeft bedrijven de mogelijkheid om overheden onder druk te zetten om wetten en regels, ondanks maatschappelijk belang, niet door te voeren. Doen zij dit toch, dan lopen zij – en daarmee de belastingbetaler – het risico op forse schadeclaims. In reactie op het verzet tegen ISDS heeft de Europese Commissie nu een alternatief voorgesteld, het zogenaamde Investor Court System (ICS). Uit analyse van onder andere foodwatch is echter gebleken dat dit geen echt alternatief is en enkel een aantal cosmetische aanpassingen kent. 

TTIP beoogt regelgeving tussen de VS en EU blijvend te ‘harmoniseren’ om zogenaamde ‘handelsbarrières’ te slechten. Dit gaat over technische zaken zoals de kleur van knipperlichten op auto’s maar ook over fundamentele regels met betrekking tot bijvoorbeeld voedselveiligheid, consumentenbescherming en milieu. Om toe te zien op deze afstemming wordt met TTIP een hele nieuwe bureaucratie opgetrokken die als doel heeft te voorkomen dat regels in de toekomst weer uiteen gaan lopen. Het EU-voorstel van april 2015 voorziet daarvoor in de oprichting van een zogeheten Regulatory Cooperation Body. Dit samenwerkingsorgaan van Amerikaanse en Europese technocraten is een permanente, ontransparante en ondemocratische vergadering die op ieder moment in nationale wet- en regelgevingsprocessen mag interveniëren, en advies mag geven. De Europese koepelorganisatie van consumentenbonden BEUC waarschuwt dan ook dat bedrijfslobbyisten via de Regulatory Cooperation Body de mogelijkheid krijgen om wetgevingsprocessen op allerlei manieren te vertragen en te beïnvloeden, bijvoorbeeld door aan te sturen op steeds meer onderzoeken en adviezen. Dit is een bekende en effectieve lobbystrategie, die ook wel 'paralysis by analysis' wordt genoemd en de vrijheid van overheden inperkt door beleidsprocessen eindeloos te vertragen. Recentelijk bleek ook uit gelekte stukken dat het ‘Joint Ministerial Body’, bestaande uit ministers van de verschillende landen dat moet toe zien op Regulatory Cooperation, bindende besluiten mag nemen zonder dat daar de goedkeuring van een parlement (nationaal of Europees) voor nodig is. Dit is een directe ondermijning van de democratie.

Steeds meer mensen in Nederland en de rest van Europa ondernemen actie tegen TTIP. Hieronder een kort lijstje van acties die je kunt ondernemen:

• Teken het Europese Burgerinitiatief tegen TTIP. Dat kan nog tot 6 oktober! >> naar het burgerinitiatief
• Teken de e-mailactie gericht aan minister Ploumen en eis meer transparantie en het volledige verhaal rondom TTIP. >> naar de e-mailactie
• Kom 10 oktober naar de grote manifestatie tegen TTIP in Amsterdam >>meld je alvast aan via facebook
• Zet je lokaal in om je gemeente TTIP vrij te verklaren. Oa. Amsterdam, Tiel en Tilburg gingen al voor.