FAQ: actie tegen D'n Dorstlesser

Nee, we verbieden niemand iets. Wij bepalen niet wat jij wel of niet mag drinken en eten, niet in de Efteling en nergens anders. Wil je de hele dag frisdrank met suiker drinken? Dat moet gewoon kunnen! Natuurlijk hebben ouders en mensen ook een eigen verantwoordelijkheid, maar de gezondheid van een samenleving mag niet afhangen van individuele wilskracht in een omgeving die mensen overduidelijk richting ongezonde keuzes duwt. Volgens het RIVM sterven er in Nederland jaarlijks ongeveer 13.000 mensen als gevolg van ongezonde voeding, en kost dit de zorg ruim 6 miljard euro per jaar. Dat gaat niet over losse keuzes van individuen, maar over een voedselomgeving die overal ongezonde consumptie aantrekkelijk en goedkoop maakt. D'n Dorstlesser is daar een duidelijk voorbeeld van: een beker die onbeperkt bijgevuld mag worden, de hele dag door. Dat is geen neutrale service meer, maar een systeem dat overconsumptie beloont. Daar willen we iets aan veranderen, bij de bedrijven die dat systeem inrichten, niet bij de mensen die er gebruik van maken.

Andere attractieparken, festivals en restaurants bieden ook onbeperkt eten en drinken aan. Dat weten en wisten we. We kiezen de Efteling bewust, omdat het park marktleider is én zelf in 2020 een concrete gezondheidsbelofte heeft ondertekend, de Ambitie Gezond Uit. Als je die belofte doet, mag je daar ook op worden aangesproken. Daar komt bij dat de Efteling er niet zomaar een drankautomaat van heeft gemaakt, maar een hele attractie en beleving, verpakt in Efteling-stijl, zodat het net zo'n onderdeel van de dagbeleving wordt als een achtbaan of een sprookjesbos. Dat maakt de merkbinding met Coca-Cola alleen maar sterker. Het valt daarbij ook op hoe nauw de samenwerking tussen de Efteling en Coca-Cola inmiddels is: een Nederlandse sprookjestraditie die zich steeds verder verbindt met een van de grootste, van origine Amerikaanse, frisdrankmerken ter wereld. Juist omdat die samenwerking zo groot en zichtbaar is geworden, vinden we het belangrijk om kritisch te blijven kijken naar wat dat concreet betekent voor de bezoekers, en vooral voor de kinderen die er een dagje uit zijn. Met deze actie hopen we bovendien ook andere pretparken te motiveren om eens kritisch naar hun eigen aanbod te kijken. Als marktleider heeft de Efteling nu eenmaal een voorbeeldfunctie, en als het park zijn verdienmodel aanpast, zet dat ook andere partijen in de sector in beweging.

Die zijn er zeker, zelfs water kan je tappen bij D'n Dorstlesser. Maar dat lost het probleem niet helemaal op. Het hele concept is ontworpen om er de hele dag mee bezig te zijn: met tappen, proeven en mixen. Ook suikervrije drankjes wennen kinderen aan een sterk zoete smaak, en het blijft een systeem dat merkbinding met Coca-Cola opbouwt, ongeacht welke drank je kiest. Daar zit onze zorg, niet alleen in de suiker zelf, maar in het hele ontwerp van het concept.

We staan altijd open voor dialoog. De Efteling verwijt ons in de media niet het gesprek te willen aangaan, maar dat strookt niet met de praktijk: de Efteling wilde zelf niet op camera reageren, en sloeg ook een uitnodiging voor een debat op de radio af, terwijl wij in de startblokken stonden om het gesprek aan te gaan. Dit is bovendien niet de eerste keer dat we de Efteling aanspreken op marketingacties rond Coca-Cola: eerder ging het al over de Coca-Cola suite in het Efteling Hotel, en over de kindermarketing op frisdrankautomaten met Efteling-figuren. Steeds weer blijkt dat de Efteling, in plaats van de kritiek ter harte te nemen, er een schepje bovenop blijft doen. We kunnen niet altijd afwachten, soms moet je overgaan tot actie.

Dat doen we ook. Deze actie staat niet op zichzelf, we pleiten al jaren voor een gezondere voedselomgeving, onder meer in gesprekken met de Tweede Kamer. Denk aan onze campagnes voor goedkopere, gezonde boodschappen, voor btw-vrije groente en fruit en voor een wet tegen kindermarketing. D'n Dorstlesser is voor ons een herkenbaar voorbeeld van een patroon dat we vaker zien: onbeperkt eten en drinken als verdienmodel, bij attractieparken, festivals en op andere plekken. We kiezen dit soort acties juist omdat ze concreet en zichtbaar maken waar het probleem zit, niet omdat we andere problemen laten liggen.

We kunnen niet met zekerheid zeggen of onze actie direct heeft geleid tot de toegenomen vraag naar D'n Dorstlesser bekers, maar als dat zo is, bevestigt dat eigenlijk precies waar onze zorg zit. Zodra meer mensen weten dat je voor een vast bedrag onbeperkt kunt bijvullen, wordt de verleiding om daar maximaal gebruik van te maken alleen maar groter. Dat is geen toeval, maar het gevolg van hoe het concept zelf is ontworpen: onbeperkt bijvullen als verdienmodel, niet als neutrale service. Het staat mensen natuurlijk helemaal vrij om de beker te kopen, onze actie ging altijd over het blootleggen van dat verdienmodel. Als de aandacht ervoor heeft gezorgd dat meer mensen zich daar nu bewuster van zijn, en daardoor besluiten er gebruik van te maken, zegt dat vooral iets over hoe aantrekkelijk zo'n systeem is ingericht. Het maakt onze oproep aan de Efteling om dit soort concepten aan te passen alleen maar relevanter.