Fraude & voedselschandalen

Consumenten hebben recht op transparant en onafhankelijk toezicht

Dit is het probleem

Foodwatch (international) is in 2002 opgericht naar aanleiding van de gekke koeienziekte, BSE. Er was bij dit voedselschandaal vrijwel geen tegenwicht tegen de machtige landbouw- en industrielobby. En dat is helaas nog steeds zo. 

Fraude met voedsel kan zeer lucratief zijn. Hiermee zijn soms grote  gezondheidsrisico’s gemoeid. Controlerende instanties als de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit of Stichting Skal (toezichthouder van de biologische productie), lopen in de strijd tegen fraude achter de feiten aan en weigeren vaak om informatie openbaar te maken. Consumenten hebben recht op transparant en onafhankelijk toezicht.

Download de foodwatchinfographic over vleesschandalen!

Dit is de stand van zaken

Foodwatch blijft falende voedselcontroles onder de aandacht te brengen. Instanties voelen zich door onze acties gedwongen tot verantwoording over hun werkwijze en laten de teugels minder snel vieren. Dat gevaar is namelijk reëel: controle-instanties willen ook rekening houden met het economisch belang van de agri- en voedingsindustrie, die grote exportbelangen hebben.

Meermaals tikten we de NVWA op de vingers, onder andere over arsenicum in rijstproducten en over landbouwgif op aardbeien en gojibessen. We eisten naar aanleiding van het 'paardenvleesschandaal' (frauduleus ‘rundvlees’ dat deels paardenvlees bleek) openbaarmaking door de NVWA wie er toen precies achter het schandaal zat: vleeshandelaar Selten. Dit leidde tot een rechtszaak, die foodwatch won! Hiermee heeft foodwatch een juridisch precedent geschapen waardoor informatie over voedselfraude voortaan sneller en makkelijker boven tafel te krijgen is.

Daarnaast deden we zelf onderzoek naar Amerikaanse importproducten: geen (!) van de 86 onderzochte producten voldeed aan de Europese normen. We kwamen een verboden ingrediënt tegen, op de meeste producten ontbrak de verplichte voedingsinformatie en op sommige producten ontbrak zelfs de verplichte waarschuwing voor aanwezige allergenen.

Eieren met fipronil en een sesamzaadschandaal

En dan is er natuurlijk ook nog het beruchte firpronilschandaal uit 2017. Dit voedselschandaal had voorkomen kunnen worden. Sterker nog, het had voorkomen moéten worden. In dit artikel zetten we op een rijtje wat er misging. Naar aanleiding van het fipronilschandaal startten we een e-mailcampagne om de NVWA weg te halen bij het ministerie van Economische Zaken – de plek waar handelsbelangen van nature regeren.

In 2019, twee jaar na het fipronilschandaal, heeft ook de Onderzoeksraad voor Veiligheid geconcludeerd in een onderzoek naar de knelpunten van onze voedselveiligheid dat er bij onze overheidsinstanties heel veel mis is, en dat overheden reactief ingesteld zijn in plaats van preventief.

In 2020 is een groot Europees schandaal met ethyleenoxide besmet sesamzaad uit India aan het licht gekomen. Dit sesamschandaal heeft wederom grote pijnpunten binnen onze voedselveiligheid blootgelegd.

Wat wil foodwatch?

Te vaak lijkt bij schandalen iedereen van mening dat de controle echt anders moet en verbeterd, waarna men na een tijdje over gaat tot de orde van de dag. Alle aandacht voor voedselschandalen en de bijkomende beloften ten spijt: we hebben geenszins de hoop dat voedselschandalen niet meer voorkomen door te slappe regels en falende controle. Daarom blijft foodwatch actie voeren voor betere controles en handhaving van frauduleuze praktijken!