Onze Successen

Ieder jaar weer leidt de nominatie voor het Gouden Windei bij producenten tot enige paniek. Misleidende verpakkingen bestaan bij de gratie van stilte. Als misleidende marketingtrucs de aandacht krijgen die ze verdienen, gaan producenten vaak overstag. Naast het succes van aangepaste producten heeft deze verkiezing vooral ook een afschrikkend effect op andere fabrikanten die minder snel voor misleiding kiezen uit vrees voor de publieke schandpaal.

Uit onderzoek van foodwatch blijkt dat veel vergunningen voor pesticiden zonder voorgeschreven veiligheidstoets worden verlengd. Tijdgebrek zorgt dat de toets voor onder meer hormoonverstorende stoffen of stoffen die schade kunnen toebrengen aan het ongeboren kind, buiten de normale procedure worden verlengd. Het heeft geleid tot politieke meerderheden in Den Haag en Brussel die oproepen tot een einde aan deze praktijk.

Door de aanhoudende druk van foodwatch en vele andere organisaties ging het omstreden handelsverdrag met Amerika, TTIP, in de ijskast. Daarnaast legde foodwatch in 2016 de basis voor een breed verzet tegen het CETA verdrag met Canada. Ruim 150.000 mensen sloten zich tot en met eind 2016 aan bij onze oproep voor een referendum tegen CETA. Momenteel wachten we de definitieve stemming over CETA af en loopt er een handtekeningenactie richting de politici die erover moeten gaan stemmen.

Als consument kun je niet zien of jouw eten is vervuild met minerale oliën. Je ziet ook niet aan de verpakking of daar schadelijke stoffen uit kunnen lekken. Daarom onderzocht foodwatch babymelk, omdat pasgeborenen een heel kwetsbare doelgroep zijn . Een paar jaar geleden onderzochten we al 120 pakken rijst, pasta, cornflakes en andere voedselproducten. Wat blijkt: veel bekende A-merken en huismerken zijn vervuild met minerale oliën.  Na onze oproep aan supermarkten om vervuiling van voedsel met schadelijke minerale oliën tegen te gaan, beloofden meer dan 13 supermarktketens en verschillende fabrikanten om maatregelen te nemen. Het babymelk-onderzoek kwam zelfs op de agenda van de Europese Commissie terecht. Zowel op nationaal of Europees niveau word nu gekeken naar maximumwaarden voor minerale olie in voedsel.

Na een jarenlange campagne voor een lobbyvrij en onafhankelijk voedselkeuzelogo, bleek voor foodwatch dat de zogenaamde 'nutri-score' de beste keuze was. Een campagne en handtekeningenactie leidde ertoe dat de Nederlandse regering besloot tot invoering van dit voedselkeuzelogo. foodwatch zet haar camapgne voort om het logo zowel op nationaal op Europees niveau verplicht te maken, zodat ongezonde producten ontmaskerd worden en consumenten  producten in één oogopslag kunnen vergelijken.

Energiedrankjes in ziekenhuizen of voor jongeren in de supermarkt, schaamteloze sport- en jongerenmarketing van Red Bull, vruchtendrinkpakjes voor kinderen die meer suikerwater dan vruchten bevatten… Dit kon zo niet langer. Na acties van foodwatch stopten verschillende ziekhuizen en supermarkten met de verkoop of promotie van de ongezonde drankjes. Ook pasten producenten het suikergehalte in hun drinkpakjes aan.

Samen met de ‘Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding’ pakt foodwatch kindermarketing aan. Al in 2016 werd na onze intensieve campagnes beloofd kinderhelden op de verpakkingen van ongezonde voeding weg te halen. Kinderen verleiden tot het eten van nog meer ongezond eten is niet ethisch. De belofte werd niet waargemaakt waarna foodwatch diverse acties voerde om het onder de aandacht te krijgen. Eind 2018 werden door de industrie concrete stappen gezet kinderhelden van verpakkingen te verwijderen. Ook veroordeelde de Reclame Code Commissie  twaalf voedselfabrikanten voor ongeoorloofde kindermarketing na klachten van foodwatch.

De petitie die in 2017 door foodwatch werd ingezet tegen de btw-verhoging op groente en fruit werd ook in 2018 nog massaal getekend. Hoewel de politiek doof was voor de protesten en de btw-verhoging heeft ingevoerd bleef foodwatch aandacht vragen voor het verschil in prijzen van gezond voedsel in tegenstelling tot ongezond voedsel.

Kwik is zeer giftig voor mensen. Toch dreigde de Europese Commissie in 2015 méér kwik in vis toe te staan dan voorheen. Waarom? Om de belangen van de visserij te beschermen. Kwik komt onder meer uit kolencentrales in zee terecht, waar het zich omzet in methylkwik dat honderd keer giftiger is. Daardoor bevatten vooral roofvissen als zwaardvis en tonijn veel meer kwik dan de Europese norm. Als reactie koos de commissie niet voor consumentenbescherming, maar stelde voor om de maximaal toegestane kwikwaarden in de meest besmette vissen te verhogen. foodwatch verzette zich tegen dit schandalige voornemen en slaagde erin het besluit, dat gepland stond voor oktober, uit te stellen.

Foodwatch ontdekte verboden gebleekt meel in geïmporteerd voedsel. Geen één van de 86 Amerikaanse importproducten die foodwatch onderzocht, bleek geheel te voldoen aan de Europese etiketteringsregels. Supermarkten haalden de bewuste producten direct uit de schappen, en diverse importeurs pasten hun etiketten aan.

Hoge concentraties anorganisch arsenicum in kindervoeding, grote hoeveelheden schadelijke minerale oliën in kaaswafels, grote concentraties bestrijdingsmiddelen op gojibessen, en aardbeien die meer dan zes keer zoveel resten bestrijdingsmiddelen bleken te bevatten dan ander fruit… In al deze gevallen had de NVWA niet of niet adequaat ingegrepen. De aandacht die we hiervoor vroegen, leidde tot Kamervragen en uiteindelijk tot beloftes van het kabinet voor verbetering.

Politici zijn het veelvuldig eens met de kritiek van foodwatch op het functioneren van de NVWA. Boetes voor voedselfraude zijn fors verhoogd. Overtreding van de Warenwet kost nu tot € 810.000 (dit was € 4.500). Wie zich niet houdt aan de wet betaalt 10 procent van zijn omzet (zonder maximum) in plaats van maximaal € 20.000

Medio 2017 kwam aan het licht dat miljoenen eieren besmet waren met het verboden verdelgingsmiddel fipronil. De eerste melding hierover ontving de NVWA al een half jaar eerder, maar ze verzuimde in te grijpen. Er werden geen tests gedaan, consumenten werden veel te laat, onvolledig en zelfs verkeerd voorgelicht en de NVWA hield de eiersector de hand boven het hoofd door leugens niet te corrigeren. foodwatch voorzag media, politiek en de evaluatiecommissie van informatie en zette het belang van de consument, dat steeds dreigde onder te sneeuwen in deze enorme crisis, onvermoeibaar voorop.

De namen van 1.800 afnemers van het vlees van Willy Selten, de ondernemer die paardenvlees en rottend vlees doorverkocht als rundvlees, werden begin 2016 door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bekendgemaakt. Dit was het resultaat van jarenlang juridisch touwtrekken door foodwatch om de onderste steen boven te krijgen en consumenten volledig te informeren over voedselschandalen. De rechtszaak zet een belangrijke stap in de richting van meer transparantie: voortaan kan de NVWA consumenten niet meer zonder reden informatie over voedselfraude onthouden.

Na lang strijden kreeg foodwatch horeca-inspectierapporten van de NVWA boven tafel. De NVWA ontwikkelde een app waarmee consumenten nu beter kunnen kijken welke horecagelegenheden zijn onderzocht en wat daarvan de resultaten zijn. Zo kunnen consumenten achterhalen waar ze aan toe zijn.

Onze eerdere acties tegen de invloed van voedselfabrikanten op het Nationaal schoolontbijt en het Koningsontbijt, wierpen in 2015 hun vruchten af. Deze kinderfeestjes leken vooral verworden tot een feestje van voedselfabrikanten die ongestoord op scholen bij het ontbijt reclame konden maken voor hun ongezonde producten. Het Nationaal Schoolontbijt werd aangepast: de producten op de ontbijttafels waren aanzienlijk gezonder dan voorheen.

Door een actie van foodwatch stopten de meeste retailers en winkels met de verkoop van producten met AZO-kleurstoffen (‘de Southhampton Six’). Deze kleurstoffen worden ervan verdacht nadelig te zijn voor de activiteit en oplettendheid van kinderen. We blijven actievoeren totdat er in Nederland geen winkels meer over zijn waar producten met deze kleurstoffen worden verkocht!