Naar gifvrije landbouw

Het landbouwsysteem is gevaarlijk verslaafd aan het gebruik van pesticiden. Dit moeten we doorbreken.

Dit is het probleem

Het gebruik van pesticiden in de landbouw leek vanaf halverwege de 19e eeuw een nuttig instrument voor de bestrijding van insecten, onkruid en ziekten. Boeren konden met gebruik van pesticiden zorgen voor een goedkopere en 'mooiere' teelt. Hierdoor werden alle concurrerende boeren gedwongen hun voorbeeld te volgen. Het bleek echter te mooi om waar te zijn, een valstrik waar de boeren niet meer uit lijken te kunnen komen. Ongewenste insecten en dieren worden snel resistent en pesticiden doden ook organismen die voor de landbouw wél nuttig zijn. Met nog meer pesticidengebruik als gevolg. Deze zelfversterkende afhankelijkheid, een 'lock-in' waar boeren in verstrengeld zitten, is de realiteit van ons huidige kwetsbare landbouwproductiesysteem.

Ons voedselproductiesysteem kent verschillende ernstige bedreigingen: klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en leegloop van het platteland. Pesticiden, als onderdeel van de 'moderne' landbouw, zijn een belangrijke oorzaak van deze bedreigingen.

Dit is de stand van zaken

Door de industriële landbouw hebben we veel milieu- en sociale problemen. Decennia’s aan besluitvorming later kunnen we nu spreken van een grote lappendeken van ad-hocwetgeving en -beleid. De “Van Boer tot Bord”-strategie van de Europese Unie bevat eindelijk voor het eerst streefdoelen voor het verminderen van pesticiden. Maar alleen streefcijfers vaststellen is onvoldoende. We hebben concrete, doeltreffende maatregelen nodig!

Het 'goede nieuws' is dat de Europese Unie een grote hoeveelheid financiële middelen beschikbaar heeft en dat we te kampen hebben met een overproductieprobleem in plaats van met een voedseltekort. Het is een kwestie van goede herverdeling!

Wat wil foodwatch?

In het rapport ‘Locked-in pesticides’ beschrijft foodwatch een rits aan nodige maatregelen die kunnen leiden tot een pesticidevrije landbouw in Europa in 2035. Per gewas is er inzichtelijk gemaakt welke maatregelen van belang zijn en welk tijdpad daarbij past.

De meest dringende stappen zijn:

  • EU-landbouwsubsidies moeten worden ingezet voor het stopzetten van het gebruik van pesticiden. Dit zou het voor landbouwers economisch lonend maken om uit de pesticidenval te stappen.
  • een hervorming van de huidige toelatingspraktijk voor pesticiden. Nu is de wijze van toelating erg zwak en wordt bijna elke aanvraag toegelaten. Alle toelatingen voor bestrijdingsmiddelen moeten worden getoetst op hun absolute noodzaak.
  •  de invoering van een pesticidenbelasting in de hele EU. Door schadelijkere stoffen zwaarder te belasten, worden pesticiden effectief teruggedrongen.

Ons onderzoek: