Sponsoring van EU-voorzitterschappen

Wat is het probleem?

Om de zes maanden, op 1 januari en 1 juli van elk jaar, neemt een Europese lidstaat het voorzitterschap van de Raad van de EU over. Dit is een belangrijke rol: beslissen welke wetsontwerpen de Raad met voorrang zal behandelen en daarover voorstellen doen, maar ook alle andere lidstaten vertegenwoordigen bij onderhandelingen met andere EU-instellingen.

Helaas werd bijna elk recent voorzitterschap gesponsord door nationale of multinationale ondernemingen. Deze sponsoring bestaat uit goederen of diensten in natura (catering tijdens vergaderingen of evenementen, voertuigen om ministers en ambtenaren naar vergaderingen in het land te vervoeren, enzovoort) of soms gewoon contante betalingen.

Wat is de stand van zaken?

Sommige voorzitterschappen hebben bedrijven platina of goud niveaus van sponsoring aangeboden, waarbij we door een gebrek aan transparantie geen idee hebben welke voordelen worden verleend (bv de Roemeense regering, januari-juni 2019). Andere voorzitterschappen hebben proactief geadverteerd voor sponsoring, waarbij zij "onbetaalbare publiciteit, prestige en versterkte merkherkenning voor hun diensten en producten" aanboden (Maltese regering, januari-juni 2017).

De Portugese regering heeft voor haar voorzitterschap van de Raad sponsoring aanvaard van drie bedrijven, waaronder de distributeur van onder meer Pepsi, Lipton en Gatorade in Portugal (sumol + compal) en The Navigator Company, Europa's grootste papierproductenbedrijf dat in verband is gebracht met monocultuurplantages en bosbranden in Portugal, en landroof in Mozambique.

Een lange geschiedenis van sponsoring

Sponsoring van het voorzitterschap is helaas eerder regel dan uitzondering, een overzicht van de afgelopen 10 jaar:

  • 2016 – Nederland: Heineken is sponsor en levert bier en water.
  • 2016 – Slowakije: Peugeot, Orange en Microsoft
  • 2017 – Malta: BMW, Air Malta en Microsoft
  • 2017 – Estland: Microsoft, Mercedes en BMW
  • 2018 – Oostenrijk: Porsche, Audi en Microsoft
  • 2018 - Bulgarije: meer dan vijftig sponsors, waaronder de Bulgaarse drankenindustrie en BMW
  • 2019 – Roemenië: Renault, Mercedes en Coca-Cola als premiumsponsors. foodwatch dient een klacht in bij de Ombudsman.
  • 2019 – Finland: BMW sponsort het voorzitterschap.
  • 2020 – Kroatië: oliemaatschappij INA is een van de sponsors.
  • 2020 – Duitsland: ziet af van elke vorm van sponsoring, na anderhalf jaar campagne van foodwatch.
  • 2021 – Portugal: sponsordeals met Sumol + Compal (distributeur PepsiCo in Portugal).
  • 2021 – Slovenië: Dana (drankenproducent) en Dr. Orel (functionele voeding), en een waslijst aan sponsordeals met diverse industriepartners (o.a. uit papier, telecom, media)
  • 2022 – Frankrijk: Renault, Stellantis (moederbedrijf achter o.a. Citroën en Peugeot)
  • 2022 – Tsjechië: ook een hele lange rij, opvallend: Budějovický Budvar en Plzeňský Prazdroj (bier), Pavlovín en Ekovin (wijn), Montanto (groenten en fruit)
  • 2023 – Zweden: geen sponsordeals. Zweedse overheid stond er wel voor open, maar deed het lastminute toch maar niet uit angst voor kritiek.
  • 2023 – Spanje: Renault, Volkswagen
  • 2024 – België: geen lijst met sponsors gepubliceerd.
  • 2024 – Hongarije: geen officiële commerciële hoofdsponsoren, vanwege de zware politieke discussies rondom dit voorzitterschap. Sponsoring verplaatste zich naar ‘onafhankelijke’ side-events (zoals agrarische- en industriele congressen)
  • 2025 – Polen: door aanhoudende kritiek vanuit Europees Parlement op corporate sponsoring, heeft Polen het voorzitterschap volledig publiek gefinancieerd.
  • 2025 – Denemarken: zie Polen.
  • 2026 – Cyprus: Coca-Cola HBC en EKO als gouden sponsors, plus Cyta (telecom) en Ayia Napa Marina (luxe vastgoed).
  • 2026 – Ierland: geen sponsors (voor zover tot nu toe bekend).

Wat wil foodwatch?

De Europese lidstaten moeten met elkaar afspreken om alle bedrijfssponsoring voor toekomstige voorzitterschappen van de Raad te verbieden. De Raad moet ervoor zorgen dat alle essentiële kosten van de voorzitterschappen uit de EU-begroting worden gefinancierd en de lidstaten moeten zich ertoe verbinden een eerlijke prijs te betalen voor alle diensten of producten die zij ter aanvulling van hun voorzitterschappen willen aanschaffen, om elk gevoel van sponsoring, gunst of belangenconflict te vermijden.

Lees meer in ons artikel of in de FAQ!